มาหัดใช้ TpX กัน


TpX screenshot TpX เป็นโปรแกรมวาดรูปแบบเวกเตอร์สำหรับ
LaTeX ที่ดีตัวหนึ่ง ปัจจุบันก็มีถึงเวอร์ชัน 1.4 หลัง
จากที่หายเงียบไปนาน บักเกี่ยวกับ LaTeX
Template ก็แก้ซักที ก่อนอื่นต้องบอกว่าทำไมผม
ถึงสนับสนุนให้ใช้โปรแกรมตัวนี้กัน เหตุผลง่าย ๆ
ครับ คือมันเล็กและเหมาะกับงาน นอกจากนั้นยังฟรี
และเปิดเผยรหัสต้น ไอ้การใช้โปรแกรมใหญ่ ๆ แค่
เรียกตัวโปรแกรมขึ้นมาใช้ก็เสียเวลามากแล้ว กว่าจะ
หัดใช้ให้เป็นอีกก็ยุ่งยาก หันกลับมามองดูงานที่ทำก็
จะพบว่ามันขี่ช้างจับตั๊กแตนชัด ๆ ต้องการใช้นิดเดียว
แต่ ต้องเรียนรู้ซะมากมายแถมผลงานที่ได้ก็ไม่ได้ตรงจุดตรงประเด็กซะอีกที่สำคัญ และเป็น
หัวใจของการวาดรูปใส่ในงานวิชาการที่ต้องมีสมการคณิตศาสตร์ประกอบก็เป็นเรื่องที่ยุ่งยาก
แม้แต่โปรแกรมอย่าง Xfig ก็ไม่ได้ออกแบบมาให้รองรับงานแบบนี้โดยตรง(แต่ทำได้อย่างมี
ประสิทธิภาพถ้ารู้วิธี)

การวาดรูปเพื่อประกอบเอกสารทางวิทยาศาสตร์ตัวโปรแกรมที่นิยมที่สุดเห็นจะเป็น Visio ที่
มากับ Microsoft Office ที่มีราคาแพง ไม่เหมาะกับการใช้งานที่ไม่ได้ผลตอบแทนและระดับ
เล็ก อีกทั้งไม่สนับสนุนการใส่สมการคณิตศาสตร์(ใส่ได้แต่ไม่สวย และไม่เปลี่ยนตามฟอนต์
ของเอกสาร) แต่บอกตามตรงว่าไม่เคยใช้สำเร็จซักทีทั้ง Visio และ Powerpoint เคยหัดเมื่อ
สิบกว่าปีก่อน ตัวผมไม่ได้ปิดกั้นอะไร(อย่าง Microsoft project ระดับอุตสาหกรรมเขาก็
จำเป็นต้องใช้กัน)

เรื่องที่จะเขียนต่อไปนี้เป็นวิธีการใช้ TpX ในระดับที่เมื่ออ่านแล้วสามารถเอาไปใช้งาน
ได้เอง มาเล่าประวัติของตัวโปรแกรมกันเล็ก
น้อย โปรแกรมนี้สร้างโดยนักเศรษฐศาสตร์
ชาวรัสเซีย ชื่อ Alexander Tsyplakov
ซึ่งทำงานที่ Novosibirsk State university
ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ ตัวแกเองคงต้องแบ่ง
เวลามาเขียนโปรแกรมตัวนี้ไม่ใช่น้อย แต่ไม่
น่าเชื่อว่าโปรแกรมตัวนี้ใช้งานง่ายผิดคาดที

เดียว แทบไม่น่าเชื่อว่านี่เป็นผลงานของนัก
คณิตศาสตร์สายเศรษฐศาสตร์เขียน อาจจะ
ต้องยกความดีให้ Delphi ซึ่งตอนนี้แก
เปลี่ยนมาใช้ Lazarus แทน สำหรับเวอร์ชันล่าสุดของ TpX นั้นอยู่ที่เลข 1.4 ซึ่งได้เพิ่ม
ความสามารถพื้นฐานเพื่อทำให้ตัวโปรแกมสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น เช่น ตอนนี้เส้นโค้งเราสามรถ
ใส่หัวลูกศรที่เหมาะสมไม่โค้งผิดรูปเหมือนแต่ก่อนแล้ว และที่สำคัญตอนนี้มี Properties
undo แล้วด้วย ฯลฯ (แหมหัวเราะ ผมไม่ได้สอน ให้ขี่ช้างซักหน่อย)

อาจารย์ยังได้ใส่รูปตัวอย่างมาให้ดูด้วย จะเห็นว่ารูปที่ได้นั้นสามารถใส่สมการคณิตศาสตร์
ได้ด้วย นอกจากนั้นตัวโปรแกรมยังสามารถเปิดไฟล์เวกเตอร์แบบอื่น ๆ ได้อีกเช่น SVG
และ EMF ถ้าที่ได้ลงโปรแกรม pstoedit ก็จะสามารถเปิดไฟล์ eps และ pdf บางไฟล์ขึ้น
มาแก้ไขได้

ในการใช้งาน TpX ก็ตรงไปตรงมา เปิดไฟล์มาแล้วก็ลาก ๆ คลิ๊ก ๆ แต่ช้าก่อน คุณจะต้องทำการ
ตั้งค่าตั้งต้นบางตัวซะก่อน เช่น path ของโปรแกรมต่าง ๆ


การตั้งค่าทั่วไปของ TpX

TpX นั้นทำหน้าที่แค่วาดรูป การประมวลผลนั้นเป็นผลงานของโปรแกรมร่วม ที่สำคัญคือ
\LaTeX, Ghostscript, บรรณาธิกรณ์ และ pstoedit ซึ่งถ้าไม่ได้ระบุเป็น path ไว้
คุณก็ต้องมานั่งเขียนรายละเอียดของโฟลเดอร์เอง เช่น pstoedit ที่ตัวติดตั้งไม่ได้ทำให้
หรือ Ghostscript ที่มีข้อแนะนำให้ติดตั้งลงไปที่ไดรฟ์ C: โดยตรง

การตั้งค่าเหล่านี้ทำได้จากเมนู File->TpX settings กดเลือกบรรทัดที่ต้องการตั้งค่าแล้วดู
คำอธิบายด้านล่าง ใส่ค่าที่ต้องการใน Drop Down เมนูด้านบน ในกรณีที่มีตัวเลือกเฉพาะ
เจาะจง ก็เลือกเอาได้เลย ไม่ต้องเติมเอง

ในกรณีของผม ผมใช้ Tikz เป็นหลัก ดังนั้นช่อง TeXFormat_Default และ
pdfTeXFormat_Default ผมจะเลือกเป็น tikz

จากนั้นคุณก็เริ่มวาดรูปได้เลย ซึ่งมันก็เหมือนกับโปรแกรมวาดรูปแบบเวกเตอร์ทั่วไปนั่น
แหละคือน่ารำคาญ แต่ตัวนี้รู้สึกจะน่ารำคาญน้อยหน่อย


เริ่มต้นใช้งาน

TpX1

ลองเริ่มต้นวาดรูปง่าย ๆ ดังรูป (เส้นสีน้ำเงินเป็น bug ที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข) เวลาจะ
แก้ไขคุณสมบัติของวัตถุใด ๆ ก็ดับเบิลคลิ๊กที่วัตถุนั้น ๆ จะมีบล็อกให้เราแก้ไขค่าต่าง ๆ

TpX2

ในกรณีของตัวอักษร เมื่อคุณดับเบิลคลิ๊กที่ตัวอักษรแล้ว จะปรากฎบล็อกตามรูปข้าง
บน สามารถใส่คำสั่ง \TeX ได้ ในกรณีที่ต้องการใส่สมการคณิตศาสตร์ ปรับ
ความสูงและองศาของตัวอักษรได้ (ความสูงหน่วยเป็น mm ต่อหนึ่งหน่วย ดู Help เอา
เอง) จากนั้นก็ถึงเวลาดูผล กรณีต้องการดูผลเป็น pdf ก็ให้กดปุ่มที่เป็นแว่นขยายแล้ว
มีป้าย pdf กำกับ ถ้าไม่มีอะไรผิดพลาด ก็จะได้รูปดังนี้

TpX3

ถ้ามีอะไรผิดพลาดหล่ะ มันก็จะไม่แสดงผลให้น่ะสิ ให้ลองเอา source ไฟล์จากเมนู
Tools->View Source->Drawing source มารันเองเพื่อดูข้อผิดพลาด ถ้าใช้ MikTeX
แล้วขาดบาง package มันก็จะติดตั้งให้โดยอัตโนมัติ

การนำไปใช้งานบน \LaTeX จำเป็นที่จะต้องแก้ไข Picture properties จาก
เมนู Edit ซะก่อน ซึ่งเราสามารถเลือกใส่ Caption, Label, PicScale ฯลฯ ดูผลการปรับ
ค่าเหล่านี้ได้ด้วยวิธีเดิม จากนั้นก็จัดเก็บไฟล์ในรูปแบบ TpX เวลานำไปใช้ก็แค่แทรก
คำสั่ง \input{xxx.TpX} ลงในเอกสารเท่านั้นเอง อย่าลืมใส่ Preamble ให้ตรงตาม
ความต้องการของรูปภาพด้วย

8 comments on “มาหัดใช้ TpX กัน

  1. ไม่ค่อยเข้าใจวิธีการทำเท่าไหร่เลยครับ
    อยากจะให้ช่วยอธิบายให้ละเอียดกว่านี้หน่อยได้ไหมครับ
    พอดีพึ่งหัดทำเอกสารทางคณิตศาสตร์อยู่ครับ

  2. ขอโทษนะครับ ผมวาดเป็นแล้ว แต่แทรกในเอกสารยังไม่ได้ครับ
    ผมลอง save เป็น test.TpX แล้ว และแทรกในเอกสาร เป็น \input{test.TpX} ก็ไม่ได้ครับ ผมจึงลอง save เป็น test.eps แล้วแทรกดังนี้

    \begin{figure}[!h]
    \centering
    % Requires \usepackage{graphicx}
    \includegraphics[width=10cm]{test}\\
    % \caption{}\label{}
    \end{figure}
    ปรากฏว่าได้ครับ แต่ทว่า ในรูปของผม มันไม่มีสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์เลยครับ มีแต่รูปเท่านั้น เลยอยากให้อาจารย์ช่วย (ผมขอเรียกอาจารย์แล้่วกันนะครับ ) ตอนที่แทรกใน winedt 5.5 เนี่ยทำอย่างไรครับ

  3. อืม มันยากที่อธิบายให้เข้าใจเหมือนกันครับ

    เอาแบบที่ผมใช้ก็แล้วกัน ใน ps previews (icon ที่มีตัวหนังสือ ps) ให้เลือกเป็น eps ส่วน pdf previews ให้เลือกเป็น pdf ลองตรวจสอบรูปที่ควรจะเป็นจากการ previews ด้วย

    เวลาใช้งานให้แก้ไข Picture properties ดังนี้นะครับ
    TeXCenterFigure=1 สำหรับตั้งรูปให้อยู่กึ่งกลาง
    TeXFigure = none
    FontSizeInTeX=0 สำหรับให้ฟอนต์ของรูปมีขนาดเท่ากับฟอนต์ในเอกสาร

    เวลา save ก็ให้เลือกเป็น TpX ตามปกติ ซึ่งคุณจะต้องได้สามไฟล์นะครับ คือ xxx.TpX, xxx.eps, xxx.pdf

    ให้เพิ่ม \usepackage{ifpdf} ใน latex ด้วย
    แล้ว
    \begin{figure}[htb] ไม่ควรใช้ ! นะครับ latex มันจะจัดหน้าลำบาก
    \input{xxx.TpX}
    \end{figure}

    ได้เลยครับ

  4. ขอบคุณมากครับ ทำได้สำเร็จแล้วครับ ผมชักจะชอบโปรแกรมนี้แล้ว ผมจะพยายามศึกษารายละเอียดมากขึ้น ลองคลิกไปคลิกมาก็สนุกดีเหมือนกันนะครับ ถ้ามีปัญหาอะไรคงต้องรบกวนอาจารย์อีกนะครับ

  5. เวลาจะย่อหรือขยายรูป ทำแบบนี้นะครับ

    \scalebox{size}{\input{xxx.TpX}}

    size ก็ 0.5 หรือ 1 หรือ อื่น ๆ

  6. มีลิงค์ให้โหลดมาใช้ไหมครับผม ขอบคุณครับ อยากใช้เป็นครับ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s